In Nederland krijgen honderdduizenden mensen met een licht verstandelijke beperking (lvb) een uitkering of ontvangen zorg. Met ondersteuning kunnen velen prima werken, zich ontwikkelen, bijdragen en ervaren dat ze nodig zijn. Dat is goed voor de maatschappij: het talent wordt benut en er worden kosten bespaard. De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) concludeerde echter dat het huidige beleid er niet voldoende in slaagt om deze groep mensen mee te laten doen op de arbeidsmarkt. In een advies pleit de RVS er daarom voor om de focus meer op werk te richten dan op zorg.
De schatting is dat ons land ruim een miljoen inwoners heeft die een lvb hebben. Hun IQ ligt tussen de 50 en 85. Het dagelijks functioneren op meerdere vlakken, zoals zichzelf verzorgen of zelfstandig beslissingen nemen, ervaren zij als een uitdaging. 850.000 van hen zouden wél mee kunnen en willen doen in het arbeidsproces, maar zitten werkloos thuis. Eén van de redenen daarvoor is dat de drempels naar een betaalde baan steeds hoger worden.
Werken loont
De waarde van betaald werk is dat het naast een salaris voldoening en erkenning oplevert. Het zorgt voor inkomen, structuur, vermindert de kans op deelname aan criminele activiteiten. Naast de voordelen voor de persoon zelf, profiteert ook de maatschappij. Personeelstekorten nemen af, de economie gaat er beter van draaien en er wordt minder een beroep gedaan op uitkeringen. En gezien de vergrijzing in Nederland is het nodig dat zo veel mogelijk personen actief zijn op de arbeidsmarkt.
Onbekend met regelingen
De RVS concludeert dat de Nederlandse arbeidsmarkt een afstand heeft tot mensen met een lvb. Werkgevers en hun hr-afdelingen hebben soms vooroordelen en kennen vaak de beschikbare ondersteunende regelingen niet. Daarnaast is het eenvoudige werk waarop mensen met een lvb vaak zijn aangewezen sterk veranderd, bijvoorbeeld door automatisering.
Het huidige beleid en de bestaande voorzieningen slagen er onvoldoende in deze kloof te dichten. Er bestaat weliswaar de Participatiewet maar desondanks is er fors bezuinigd. Tegenover een kluwen aan instrumenten staat te weinig tijd en te weinig geld om mensen met een lvb te begeleiden, aldus de RVS.
Werk betekent risico
Voor mensen met een lvb betekent gaan werken risico’s nemen. Want een baan hebben betekent ook vaak het verlies van het recht op zorg. Die zorg biedt stabiliteit en zekerheid. De stap naar werk wordt daardoor als onzeker en spannend ervaren. Dus blijven mensen langer dan nodig afhankelijk van die zorg, hetgeen de kansen op ontwikkeling vermindert of zelfs stopzet. Vandaar dat de RVS zowel het Rijk als gemeenten oproept om beleid en financiering van zorg naar werk te verleggen. Mensen met een lvb dient bestaanszekerheid geboden te worden, zodat zij de stap naar werk durven te zetten. Daarnaast zouden overheden dienen te investeren in arbeidstoeleiding en job coaches, en een leerbudget ter beschikking moeten stellen. Ook werkgevers hebben hier baat bij. Zij zouden zelf moeten zorgen voor passend werk. Hetzelfde geldt voor zorgorganisaties. Zij zouden het ontwikkelen richting werk een expliciet onderdeel van zorgplannen moeten laten uitmaken.
Terug naar alle artikelen